همانطوری که می دانیم شیر نمادی از نگاهبان آتش در ایران باستان بوده و استفاده ی لُرهای بختیاری از این فرهنگ که بر فراز گور بزرگان و شجاعان قوم خود می گذارند به گونه ای بر نگاهبانان آتش دودمان خود گذاشته اند و واژه " دود + مان" که به زبان لُری " دیده مون " است از ترکیب واژه ی " دود" برخاسته از همان آتش " تش " و طایفه است که از تقسیمات قومی بختیاری است و واژه ی " مان " به معنی خانه و کاشانه است و «در تقسیمات قدیم مردمی در آیین و عرفان دین زرتشت هم مردم به سه " تش " یعنی آتش" آذربرزین " در خراسان تا مرز چین و آتش " آذرگشسب" در آذربایجان تا آسیای صغیر و آتش " آذرفرنبغ " در جنوب ایران بود و مردم به این سه " تش " وابسته بودند مثل مراجع تقلید کنونی شیعه که هر فرد یا افرادی و رسته و دسته ای مرجع خاصی را بر می گزینند و واژه " تش " که بخشی از تقسیمات قومی بختیاری است ریشه در این موضوع دارد (کتاب از بختیاری تا بختیاری – رهدار )».
ارتباط نگاهبانی شیر در آتشکده های مادر و گذاشتن آن بر گور بزرگ دودمانهای بختیاری از یک آبشخور می باشند. اما با این همه پیشینه تاریخی و باستانی و معنوی این پدیده ی باستانی حیف نیست که بگوئیم: متاسفانه امروزه با نصب برد شیرهایی که میتوان فقط از اصطلاح شیرسنگی از آنها یاد کرد تا تمایزی با " بردشیر" ویژه ی بختیاریشان داشته باشند سخن برانیم؟! اغلب این بردشیرهای کارخانه ای که الگو و طراحی کهن و اصیل خود را زیر پا نهاده و گاه طرح و ساخت کشور چین هم هست که در برخی از گورستانهای جدید التاسیس بختیاری هم می بینم برخی از این شیرها آنقدر هیبت وحشتناکی دارند که وسیله ای برای ترساندن کودکان می باشد کافی است به قبرستان جدید و مدرن در یکی از این مناطق بروید و از نزدیک بردشیرهای مُدرنی که با هزینه ی بسیار هنگفتی هم تهیه شده اند برخورد خواهید کرد و خواهید دید که هیچ تناسبی با "بردشیر" ویژه ی بختیاری ندارند که فقط به آنها باید " شیر سنگی" گفت " نه "برد شیر"! علاوه بر آنکه برخی از این شیرهای سنگی با نمایش دستگاه تناسلی و اندامهای غیر اخلاقی و خارج از شئونات بختیاری، به نظر می رسد که فرهنگ بختیاری را به سخره گرفته و آنچنان با نیش هایی باز و از روی خشم به عابرین چشم غُره رفته اند که اگر کسی اطلاع از این آیینِ میان بختیاریان خبر نداشته باشد و شبانه از محلهای اینچنینی عبور کند در دم با نگاه اول قبض روح می شود!
البته عکسهای زیادی از این باصطلاح شیرهای سنگی ساخت چین گرفته ام که نمی توان نمایش داد چون امکان دارد برخی از همتباران عزیزم رنجیده خاطر شوند. امیدوارم که همتباران برای اینکه این اصالت از بین نرود کوشش نمایند تا از الگوی کهن و باستانی "بردشیر" هایی که ویژه شیران خفته در خاکستان بوده است استفاده نمایند تا اینگونه شیرهای سنگی که خاص دکور و ویژه پارکها و میدانهای کشور چین است.
|منبع: لور " نشریه فرهنگی و اجتماعی مردم لر".|
" رهدار "
